PROBLEMI sa pamćenjem su veoma česta pojava. U najvećem broju slučajeva uzrok teškoćama su stres, zamor, rasejanost, pa se i pamćenje popravlja otklanjanjem ovih uzroka. I neki organski činioci mogu da poremete pamćenje, pre svih bolesti štitne žlezde i nedostatak pojedinih vitamina, određeni lekovi (bensedin, buskopan i sl.). Moždani udari, takođe, mogu izazvati probleme sa pamćenjem, dok depresivno raspoloženje izaziva subjektivni utisak o lošem pamćenju. Kod većine nabrojanih poremećaja (osim moždanih udara) problemi sa pamćenjem prestaju otklanjanjem uzroka, odnosno lečenjem osnovne bolesti, nadoknadom potrebnih vitamina ili prestankom uzimanja leka.Međutim, najozbiljniji uzrok zaboravnosti je Alchajmerova bolest, koja je oblik demencije, koji nastaje zbog propadanja određenih delova mozga. Prvo, nervnih ćelija u sistemu za pamćenje, a tokom napredovanja bolesti se propadanje širi na veći deo mozga. Simptomi se obično javljaju posle 60. godine života, ali nije retka pojava ni oboljevanje u ranijem životnom dobu. Oko deset odsto osoba starijih od 65 godina boluje od Alchajmerove bolesti. Uzroci nastajanja ove bolesti nisu dovoljno poznati. Porodična predispozicija kod izvesnog broja obolelih se može otkriti, ali kod većine uzroci nisu dovoljno poznati. Navode se bolesti štitne žlezde, spoljni faktori, niže obrazovanje i drugo.
Tokom evolucije bolest prolazi kroz tri stadijuma. Obično se prvo javlja zaboravnost za skorije događaje, otežano prisećanje imena osoba i predmeta. Često se ovi simptomi previde, jer se pripisuju premoru, godinama života ili stresu, pa tek dodatni problemi poput lošije orijentacije u vremenu i prostoru, neadekvatnog obavljanja kućnih i profesionalnih obaveza, poremećenog rasuđivanja i izmene ponašanja signaliziraju da se u pozadini svega krije ozbiljna bolest. U ovom stadijumu Alchajmerova bolest često dovodi do izražene uznemirenosti i teških promena ličnosti obolele osobe, nekada do sumanutih ideja potkradanja (novac i lične stvari, nekada sasvim bezvredne), optužbi za krađu usmerenih na svoje okruženje i halucinacija u kojima vide nepoznate osobe ili preminule članove svoje porodice. Takvo ponašanje okolina uglavnom pogrešno tumači, pa se veoma remete porodični odnosi. Česti su i poremećaji ritma budnosti i spavanja, kao i nekontrolisano lutanje, koje nekada ima za posledicu i odlazak od kuće.
Iako je Alchajmerova bolest neizlečiva, rano dijagnostikovanje omogućava primenu terapije, koja značajno usporava napredovanje bolesti. Naročito je važno znati da se terapijski može uspešno delovati na izmenjeno ponašanje (halucinacije, ideje potkradanja, izmene ciklusa spavanje - budnost), što značajno olakšava brigu o ovim bolesnicima. Uprkos tome što je najveći broj pritužbi na probleme sa pamćenjem bezazlen, zbog mogućnosti da se problemi otklone lečenjem osnovnog poremećaja (depresija, deficit vitamina, stres i dr.) potrebno je objektivnim neuropsihološkim testovima proceniti funkciju pamćenja, kao i druge kognitivne funkcije. Ako testovi pokažu ozbiljniji poremećaj, moguće je preduzeti mere, koje će pomoći i oboleloj osobi i njenoj porodici da se lakše bore sa bolešću.
spec. psihijatrije
